YAŞLILIK VE İDRAR İNKONTİNANSI
(İdrar Kaçırma)
İdrar
kaçırma, sosyal ve/veya hijyenik
sonuçlara yol açacak sıklık ve
miktarda istem dışı idrar kaçırma
olarak tanımlanmaktadır.
Bu
durum, yaşlılar için çözümlenmesi
güç fiziksel, fonksiyonel ve
psikolojik sorunlara neden olmakta
aynı zamanda yaşam kalitesini
belirgin olarak düşürmektedir.
Toplumumuzda 65 yaş üzerindeki
olgularda idrar kaçırma görülme
sıklığı, erkeklerde %21.5 bayanlarda
%57 olarak saptanmıştır. Erkek/kadın
oranı 80 yaş sonrası 1/1’dir.
Yaşlılarda sosyal özgürlüğün
kısıtlanması olarak görüldüğü için
çoğunlukla hekimlerden
gizlenmektedir. Bu durum gerçek
ülkemizde ki gerçek oranın tahmin
edilmesini güçleştirmektedir.
Çoğu
yaşlının ve bazı sağlık personelinin
inancının aksine, yaşlılık yalnız
başına idrar kaçırma sebebi olamaz.
Ancak tüm sistemlerde olduğu gibi,
yaşa bağlı bazı etkiler olabilir.
Yaşa bağlı faktörler;
Menapoz
sonrası östrojen hormon
seviyelerinde düşüş:
Kadınlarda bu değişiklikler
arasında en etkilisi kuşkusuz,
menapoz ile birlikte gözlenen
östrojen hormon seviyelerindeki
azalmadır. Östrojen mesane ve
vajinayı çevreleyen kaslar üzerinde
etkilidir. Bu kas tonüsünde,
österojenin düşmesiyle azalma olur
ve idar tutmayı güçleştirir.
Prostat Büyümesi:
Erkeklerde gözlenen değişiklikler
daha sıklıkla prostat bezi ile
ilişkilidir. Prostat bezinin
büyümesi sonucu, idrar kaçırma
sorununa neden olabilir.
Mesane ( İdrar Torbası) de ki
değişiklikler:
Yaşlanmayla birlikte mesanede oluşan
değiklikler idrar kaçırmaya neden
olabilir.
Bağışıklık Sistemindeki
değişiklikler:
Yaşa
bağlı bağışıklık sisteminde deki
değişiklikler, üriner enfeksiyon
görülme sıklığını arttırarak, idrar
kaçırma sorununuı oluşturur.
İdrar Kaçırma Nasıl Ortaya
Çıkmaktadır?
İdrar
Kaçırmaya oluşma durumlarına göre üç
tipte sınıflandırırız:
a.
Stres tipi (stres inkontinans):
öksürme, hapşırma, ıkınma, ve
zorlanma gibi karın içi basıncının
arttığı durumlarda görülen idrar
kaçırmadır.
b.
Sıkışma tipi(Urge inkontinans-sıkışma
inkontinansı): sıklıkla suyla ilgili
işler yaparken şiddetli idrar yapma
isteği ile birlikte ve tuvalete
giderken idrar kaçırma şeklinde olan
tipidir Nedeni mesanenin idrarla
dolarken ani olarak kasılmasıdır.
Hastaların büyük çoğunluğunda neden
bilinmemektedir.
c.
Karma (Mikst inkontinans):
inkontinans ise ikisinin bir arada
olmasıdır.
İdar
kaçırma, yaşlılık süreci ile
birlikte ortaya çıkan bazı
fonksiyonel değişikliklerle birlikte
görülme sıklığı artan fakat asla
yaşlılığın tek başına neden olmadığı
ve tedavi edilebilen bir
hastalıktır. Yaşlılarımızın bunu
doktorlarından saklamaması ve tedavi
için doktoruna başvurması
gereklidir.
Tanı konması ve Tedaviniz:
İdrar kaçırma, tanı konması kolaydır
ve nedene bağlı olarak çoğunlukla
tedavi edilebilir. Hasta ve
ailesinin doktora karşı açık ve
dürüst davranması önemlidir. İdrar
yapma alışkanlığınıza ve idrar
kaçırma ne zaman gerçekleştiğine
ilişkin kayıt tutmak yardımcı
olabilir. Bu kayıtlar, idrar kaçırma
hangi maddelerin ve durumların rol
oynadığını öğrenmenize yardım
edecektir.
Idrar kaçırma, hangi sıklıkta
olduğunu, ondan önceki aktivitenizi
(ör. hızla ayağa kalkmak, gülmek,
egzersiz yapmak), sızıntı miktarını
(çok az ya da bir anda çok fazla) ve
eğer varsa, herhangi bir uyarıcı
belirtiyi, sizi gece uyandırıp
uyandırmadığını ya da belirli bir
içecek, besin maddesi ya da ilacın
alınmasından sonra görülüp
görülmediğini kaydedin.
Etkili tedavinin seçimi, idrar idrar
kaçırma nedeninin tanımlanmasına
bağlıdır. Değerlendirme için en kısa
zamanda doktora başvurmak çok
önemlidir. İlaç tedavisinin yanı
sıra evde uygulayabilceğiniz KEGEL
Egzersizleri olarak adlandırdığımız,
idrarı tutmanızı sağlayacak kasların
çalıştırıldığı egzersizler vardır.
Pelvik taban egzersizleri (Kegel)
Bu
egzersiz bayanlar için idrarı
tutmayı sağlayan kasların kuvvetinin
arttırılması için uygulanır. İdrar
yaparken, idrarı durdurmak için
kullanılan alt kas grubunu (Pelvis
kasları) kasması istenir. Bunu idrar
yaparken uygulamak sakıncalıdır. Bu
kasları vajinada bir cisim olduğunu
hayal ederek, onu tutmak için alt
kasları kasarak yapabilirsiniz.
Bu
egzersizler herhangi bir yerde ve
zamanda yapılabilir. Önemli olan
hastanın bu hareketleri yaşamının
ayrılmaz bir parçası ve alışkanlığı
haline getirmektir. Düzenli
yapılırsa Kegel egzersizleri 6. ayda
alt kasları etkin hale getirmektedir
Kegel egzersizlerini uygulama
I.
HAFTA:
Pelvis
kaslarınızı 5 dakika süreyle 6
saniye kasınız ve 6 saniye
gevşetiniz (toplam 12 saniye). Her
hareket toplam 12 saniye (1 dakikada
5 kasılma) sürmelidir. Günde 3 kez
25 kasma hareketini yapınız (toplam
75).
2.
HAFTA:
Pelvis
kaslarınızı 10 dakika süreyle 12
saniye içinde 6 saniye (dakikada 5
kez) olmak üzere toplam 50 kez
kasınız. Her gün 3 kez tekrarlayınız
(toplam 150 kez).
3.
HAFTA:
Pelvis
kaslarınzı 15 dakika süreyle 12
saniye içinde 6 saniye olmak üzere
toplam 75 kez kasınız. Her gün 3 kez
tekrarlayınız (toplam 225 kez).
4-24 HAFTA:
Pelvis
kaslarınızı 20 dakika süreyle 12
saniye içinde 6 saniye olmak üzere
100 kez kasınız. Her gün 3 kez
tekrarlayınız (toplam 300 kez)
24
HAFTADAN SONRA:
Günde
3 kez 10 dakika süreyle yada 2 kez
15 dakika süreyle günde toplam 150
olacak şekilde kasınız.